Aktualności
Historia
"Żagańskie obozy jenieckie 1939-1945"
Stalag Luft III
Tereny poobozowe
Wieża Widokowa
Archiwum
Galeria
Wystawy
Linki
Apel
Oferta
Kontakt
Sklep
Historia
Muzeum Obozów Jenieckich

Żagań miasto położone w południowo zachodniej części Polski nad malowniczo wijącym się Bobrem z rozwiniętym przemysłem włókienniczym, urządzeń chłodniczych i usługami liczące 28.200 mieszkańców na powierzchni 39,98 km2 . Szczyci się ponad 800 letnią historią, która pozostawiła po sobie wspaniałe zabytki m.in. z czasów, gdy było siedzibą książęcą Piastów Śląskich. Od XVIII wieku pruskie. Historia Żagania jest od XIX w. nierozłącznie związana z istnieniem na jego obrzeżach obozów, przeznaczonych dla jeńców wojennych. Najwcześniejszy ich rodowód - to 1813 rok. Z tego okresu zachował się zdewastowany cmentarz żołnierzy wojsk napoleońskich. Wojna francusko-pruska także w podobny sposób zaznaczyła tu swoje działanie. Kolejne zbrojne konflikty nie obyły się bez Żagania - stąd też cmentarze jenieckie z okresu I wojny światowej istnieją do dzisiaj. Przykład dokumentu z kartki pisanej w języku polskim 16.02.1916 r. z pobliskiego Świętoszowa.
Ale prawdziwa tragedia dla Żagania to czasy II wojny światowej. Tu w noszącym zniemczoną nazwę Sagan Urząd ds. Jeńców Wojennych uruchomił kompleks obozów jenieckich. W osławionym od 1939 r. w tzw. Mannschafts-Stammlager Stalagu VIIIC i jego filiach zgrupowano jeńców wojennych ok. 30 narodowości, w ilości ponad 300 tys. Wielu z nich nie powróciło do swych rodzin (ok. 120 tys.), zmarli z głodu, chorób, złego traktowania. Najmłodszym obozem żagańskiego "kombinatu" był utworzony wiosną 1942 r. obóz dla zestrzelonych lotników alianckich, bez względu na posiadany stopień.
Dążenie do wolności jest odwiecznym wewnętrznym nakazem - i prawem - człowieka, a także żołnierza, który dostał się do niewoli. Ucieczki jeńców wojennych z obozów w III Rzeszy przybrały rozmiary masowe, a natężenie tego zjawiska rosło z roku na rok. Gdy w 1941 roku oficjalnie niemieckie statystyki zanotowały 15 tysięcy ucieczek, to w roku nastepnym było ich 19 tysięcy, zaś w 1943 roku uciekło z obozów już 33 tysiące jeńców. Tu, ze Stalagu Luft 3 dokonano najbardziej brawurowej ucieczki, zakończonej wymordowaniem 50 jej uczestników w tym sześciu Polaków: majora nawigatora Antoniego Kiewnarskiego, porucznika pilota Stanisława Króla oraz poruczników nawigatorów: Włodzimierza Kolanowskiego, Jerzego Mondscheina, Kazimierza Pawluka i Pawła Tobolskiego. Ten historyczny epizod II wojny światowej znalazł bogaty oddźwięk w literaturze, filmie i znany jest w świecie jako "Wielka Ucieczka".Ucieczka lotników z zagania była największą z dotychczasowych. Wcześniej, 06 marca 1943 roku, zbiegło z oflagu w Szubinie 43 brytyjskich oficerów (w tym późniejsi "żagańczycy" Harry Day Ian Cross), w nocy z 19 na 20 września tegoż roku 47 polskich jeńców z Oflagu VI B w Doessel koło Wartburga, w dzień później - 67 Francuzów z oflagu XVIIA w Edelbach w Austrii, wreszcie nocą na 18 grudnia 1943 roku 54 francuskich szeregowców z Marlagu (obóz marynarki wojennej) koło Hamburga. Dopiero w pół roku później "rekord" ten miał być pobity przez 112 jeńców z powstania warszawskiego, którzy zbiegli z transportu na dworcu w Łodzi.
Rozmiar dokonanych zbrodni na terenie Żagania został udokumentowany pod koniec lat 50-tych.

W 1961 r. wzniesiono na terenie byłego obozu pomnik (twórca Mieczysław Welter), a w 1971 r. uruchomiono Muzeum Martyrologi Alianckich Jeńców Wojennych, gromadzące pamiątki po bohaterach II wojny światowej oraz świadectwa dokonanych zbrodni.

W roku 2009 zgodnie z Uchwałą nr XL/83/2009 Rady Miasta Żagań, ogłoszonej w Dzienniku Urzędowym Województwa Lubuskiego, 5 maja 2009 roku obowiązuje nowa nazwa - Muzeum Obozów Jenieckich.


serwis zarządzany przez e-CMS • projekt i wykonanie e-line © 2004